Duurzaam en verantwoord beleggen

Tegenwoordig willen steeds meer beleggers precies weten wat er met hun geld gebeurt.

Om de impact van hun beleggingen te kennen, zijn die particuliere, corporate of institutionele beleggers geïnteresseerd in de niet-financiële criteria bij de samenstelling van hun portefeuille, voornamelijk op het vlak van ecologische en sociale aangelegenheden, en goed bestuur. Kortom criteria inzake duurzaam beleggen of ‘ESG-criteria’.

Beleggers van vandaag willen met andere woorden dat hun portefeuille rekening houdt met hun persoonlijke overtuigingen rond duurzame ontwikkeling, hun bedrijfswaarden of hun visie op de samenleving.

De Europese Unie wil ook zorgen voor meer transparantie over beleggingen en keurde eind 2019 de verordening ‘Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR)’¹ goed. Daarin vraagt ze de actoren die in de Europese Unie financiële diensten aanbieden, om aanvullende informatie over de duurzaamheid van beleggingsproducten te publiceren, zowel op het niveau van het product zelf als op het niveau van de entiteit die deze producten beheert, verdeelt of commercialiseert.

De voorbije jaren voerde de Belfius-groep geleidelijk bestuursorganen in die een beter beheer van de duurzaamheidsrisico’s mogelijk maken.

Het mandaat van de groep op het vlak van de spaartegoeden bestaat erin de middelen van zijn klanten efficiënt te beheren op lange termijn. Ze op een verantwoorde manier beleggen is intrinsiek verbonden met de verwezenlijking van die opdracht en in lijn met de beslissingen die de raad van bestuur van de groep nam in de loop van 2020.

We vestigen de aandacht op 2 uitgesproken beslissingen op beleggingsvlak.

• 6 concrete engagementen voor de periode 2020-2025, waaronder de ambitie om klanten op termijn enkel nog ‘meaningful’ beleggingsproducten aan te bieden.
• In mei 2020 stelde de raad een lijst op van sectoren met controversiële activiteiten. Dit beleid, TAP (Transition Acceleration Policy) genaamd, is van toepassing op alle activiteiten van de groep, binnen een duidelijk vastgelegde perimeter.
  
  TAP heeft twee doelen:
  • Bepaalde activiteiten uitsluiten, zoals de productie van tabak of controversiële wapens.
  • De transitie naar meer duurzame activiteiten aanmoedigen, bijvoorbeeld in de energiesector.
  
  Dit beleid wordt toegepast in het portefeuillebeheer. Candriam en BlackRock, de bevoorrechte partners van Belfius in vermogensbeheer, analyseren alle betrokken producten en portefeuilles dan ook op basis van deze criteria.

Praktisch gezien ligt de interne organisatie bij een expertendesk bestaande uit vertegenwoordigers van de bank, haar verzekeraar, haar asset manager en haar afdeling RISK. Die desk stuurt de concrete implementatie aan van de beslissingen die de raad van bestuur neemt op het vlak van duurzaamheid.

1. Wat zijn de risico’s op het vlak van duurzaamheid?

Duurzaamheidsrisico verwijst naar elke milieugerelateerde, sociale of bestuursgerelateerde gebeurtenis of omstandigheid die een feitelijk of potentieel materieel negatief effect kan hebben op de waarde van een belegging.

Duurzaamheidsrisico’s kunnen worden opgedeeld in de volgende 3 categorieën:

• Milieu: milieugerelateerde gebeurtenissen kunnen materiële risico’s meebrengen voor bedrijven in portefeuille. Deze gebeurtenissen kunnen bijvoorbeeld voortvloeien uit de gevolgen van klimaatopwarming, verlies van biodiversiteit, veranderingen in de chemische samenstelling van oceanen, enz. Naast materiële risico’s kunnen bedrijven ook negatief worden beïnvloed door mitigatiemaatregelen die worden genomen om milieurisico’s aan te pakken. Dergelijke mitigatierisico’s zullen afhankelijk van hun blootstelling aan bovengenoemde risico’s en hun aanpassing eraan, op verschillende manieren invloed hebben op bedrijven.
• Sociaal: verwijst naar risicofactoren die verband houden met menselijk kapitaal, de toeleveringsketen en de manier waarop bedrijven hun impact op de samenleving beheren. Kwesties rond gendergelijkheid, het verloningsbeleid, gezondheid en veiligheid en risico’s die verband houden met werkomstandigheden in het algemeen worden behandeld in de sociale dimensie. Risico’s op schendingen van mensen- of arbeidsrechten binnen de toeleveringsketen vallen ook onder de sociale dimensie.
• Bestuur: deze aspecten zijn verbonden met de bestuursstructuur zoals de onafhankelijkheid van de raad van bestuur, managementstructuren, arbeidsrelaties, verloning en naleving van fiscale praktijken. Bestuursgerelateerde risico’s hebben gemeenschappelijk dat ze voortkomen uit een falen van toezicht binnen het bedrijf en/of uit een gebrek aan stimulansen voor de directie om hoge bestuursnormen te handhaven.

Duurzaamheidsrisico’s kunnen sterk verschillen tussen bedrijven onderling, afhankelijk van hun sector, bedrijfsmodel, positie in de waardeketen en de geografische locatie van hun vestigingen. Bovendien kan de manier waarop bedrijven systemen hebben opgezet om deze risico’s te identificeren, te meten en te beheren, de mate waarin zij door dergelijke duurzaamheidsrisico’s kunnen worden getroffen, beïnvloeden. Er kunnen evenwel altijd onbeheerde risico’s zijn die buiten de controle van het bedrijf liggen en daarom ondanks hun beste inspanningen blijven bestaan.

Als zodanig kan het duurzaamheidsrisico specifiek bij de emittent horen, in lijn met zijn activiteiten en praktijken, maar ook het gevolg zijn van externe factoren waarover het bedrijf geen, of beperkte, controle heeft. Als zich een onverwachte gebeurtenis voordoet bij een specifieke emittent, zoals een personeelsstaking, of op globaal niveau, zoals een milieuramp, kan dit een negatieve impact hebben op de financiële resultaten van het bedrijf en daarmee op de waarde van het investeringsinstrument dat gebruikt is om te beleggen in het bedrijf (zoals aandelen of obligaties).

2. Hoe integreert de Belfius-groep duurzaamheidsrisico’s?

Beslissingsproces voor beleggingen

Belfius wil een actieve rol spelen in de omslag naar een duurzame Belgische economie en samenleving. In dat verband ondertekende Belfius in 2020 verschillende richtinggevende principes op het vlak van duurzaamheid, zoals het Global Pact van de Verenigde Naties en de Principes van de Verenigde Naties voor verantwoord bankieren. De ambities van de bank vertalen zich in 6 engagementen van de bank, zoals het blijvend verminderen van haar koolstofvoetafdruk, de creatie van themafondsen rond maatschappelijke uitdagingen (waarvan een deel van de beheerskosten wordt doorgestort aan een maatschappelijk goed doel) en de ontwikkeling van een aanbod met uitsluitend 'meaningful' fondsen. Daarnaast werkt Belfius aan de invoering van een beleid van sectorale beperkingen voor bepaalde economische activiteiten die het als niet-duurzaam beschouwt.

Beleggingsadvies

Door zijn klanten te betrekken bij zijn duurzaamheidsbeleid slaagt Belfius erin de zichzelf opgelegde doelstellingen te behalen en de duurzame omslag te versnellen. Daarom wil Belfius zijn klanten ertoe aanzetten duurzaam te beleggen en houdt Belfius in zijn beleggingsadvies rekening met hun duurzaamheidsvoorkeuren. Door de aandacht te vestigen op de meer deugdzame beleggingsproducten op het vlak van milieu, maatschappij en governance, wil Belfius de motor zijn van een duurzamer economie.

3. Hoe beheert Belfius Asset Management duurzaamheidsrisico’s?

1. Duurzaamheidsrisico binnen de portefeuille

Duurzaamheidsrisico’s kunnen op verschillende manieren een impact hebben op portefeuilles. Bijvoorbeeld bij extreme weersomstandigheden in een welbepaalde regio, kunnen de financiële resultaten van portefeuilles met grote blootstelling aan bedrijven die actief zijn in dat gebied harder getroffen zijn dan portefeuilles met een andere geografische allocatie. Dat geldt ook voor de sectorallocatie – die kan verschillen tussen portefeuilles onderling, waarbij portefeuilles met hogere allocaties aan sectoren met hoge duurzaamheidsrisico’s (zoals de olie- en gassector) meer blootgesteld kunnen zijn aan duurzaamheidsrisico’s dan andere portefeuilles. Bovendien kan ook het aandelenselectieproces een impact hebben op de grootte van het duurzaamheidsrisico in een portefeuille. Vermogensbeheerders kunnen bijvoorbeeld het duurzaamheidsrisico binnen de portefeuille verlagen door bedrijven te selecteren met een laag onbeheerd duurzaamheidsrisico.

2. Methoden om het duurzaamheidsrisico te beperken

Beleggers beschikken over verschillende middelen om duurzaamheidsrisico’s te beperken. Ze kunnen deze risico’s bijvoorbeeld opnemen in de financiële analyse van beleggingen, om ervoor te zorgen dat ze correct weerspiegeld worden in de prijs en het verwachte financiële rendement.

• Door sector/industrielimieten op portefeuille-niveau te hanteren voor sectoren waarvan die als hoog duurzaamheidsrisico’s worden beschouwd (bijvoorbeeld koolstofintensieve sectoren).
• Door gebruik te maken van het stemrecht (in het geval van aandelen) om op aandeelhoudersvergaderingen te stemmen voor agendapunten en besluiten rond thema’s die verband houden met duurzaamheidsrisico’s, zoals het verbeteren van bestuursstructuren, het verhogen van bedrijfsdisclosures met betrekking tot duurzaamheidsaspecten, en het invoeren van doelstellingen rond belangrijke duurzaamheidsthema’s.
• Door te engageren met bedrijven in portefeuille om 1) een beter inzicht te verwerven in de duurzaamheidsrisico’s waaraan ze zijn blootgesteld en in de acties die ze hebben ondernomen om die risico’s te herkennen, te meten, te beperken en te controleren, en 2) het management van het bedrijf te stimuleren om geschikte maatregelen te nemen in het geval dat hoge onbeheerde duurzaamheidsrisico zijn geïdentificeerd.

Afhankelijk van de specifieke situatie kunnen één of meer methodologieën nodig zijn om het duurzaamheidsrisico te verminderen. Belfius Asset Management Risk Department zal samen met de beleggingsbeheerder van de portefeuille (dit kan de portefeuillebeheerder zijn van een door Belfius Asset Management beheerd fonds of dakfonds of particuliere portefeuille, of het Risk Department van de Investment Manager voor gedelegeerde fondsen) beoordelen of voldoende methodologieën worden toegepast om het duurzaamheidsrisico in die specifieke situatie te verminderen. Wanneer nodig zullen extra richtlijnen geïmplementeerd worden om het duurzaamheidsrisico te verminderen.

3. Toezicht op het duurzaamheidsrisico

Belfius Asset Management (Belfius AM) gebruikt verschillende beheermodellen. Afhankelijk van het type model zijn de gebruikte methodes om duurzaamheidsrisico’s te beperken, niet dezelfde.

De manier waarop deze risico’s worden opgevolgd, verschilt naargelang de portefeuillebeheerder:

• Ofwel worden de portefeuilles rechtstreeks beheerd door Belfius AM.
• Ofwel wordt het beheer gedelegeerd aan bevoorrechte partners van Belfius AM, zoals Candriam of BlackRock.

Fondsen die rechtstreeks door Belfius AM worden beheerd en vooral in directe lijnen beleggen

Voor deze fondsen past Belfius AM verschillende methodes toe om de duurzaamheidsrisico’s te beperken:

• De systematische toepassing van het uitsluitingsbeleid van de Belfius Groep (Transition Acceleration Policy – TAP) op alle financiële instrumenten die binnen de perimeter van het beleid vallen.
• Het gebruik van de ESG-risicoscore van Sustainalytics, die het risico meet dat milieu-, sociale of bestuurlijke factoren een negatieve impact hebben op de waarde van een bedrijf.
• De opvolging van het controverseniveau dat Sustainalytics vaststelt.
• De opvolging van één of meerdere indicatoren van belangrijke negatieve effecten (Principal Adverse Impacts – PAI).
• De naleving van andere wettelijke vereisten, vooral op het vlak van goed bestuur.

Fondsen die rechtstreeks door Belfius AM worden beheerd en beleggen in actief beheerde externe fondsen

De belangrijkste methode om duurzaamheidsrisico’s te beperken is gebaseerd op de selectieprocedure van externe fondsen. Deze procedure bevat onder meer de volgende elementen:

• ESG-vragenlijst
  Alvorens een actief beheerd fonds te selecteren, stelt het selectieteam gedetailleerde vragen aan de externe beheerder, waarvan sommige te maken hebben met de ESG-aanpak van het fonds. Deze vragenlijst wordt elk jaar verstuurd naar de beheerders van fondsen waarin Belfius AM belegt.
• Evaluatie van het ESG-risico
  Het selectieteam houdt rekening met de ESG-risicorating van Morningstar Sustainalytics en voegt het ESG-verslag van het fonds toe aan het geanalyseerde dossier.
• Controverseniveau
  Het controverseniveau dat Morningstar Sustainalytics vaststelt, wordt in aanmerking genomen. De beleggingen met de hoogste niveaus worden vermeld in het verslag.
• Belangrijkste negatieve effecten
  Het team evalueert het verslag van de belangrijkste negatieve effecten (PAI) van het fonds, dat ook wordt toegevoegd aan het geanalyseerde dossier.
• Controversiële activiteiten
  Het team evalueert in welke mate het fonds bepaalde controversiële activiteiten uitsluit van zijn beleggingsbeleid.

Actief beheerde fondsen waarvan het beheer gedelegeerd werd

Voor de fondsen waarvan het beheer gedelegeerd werd, is de aanpak van duurzaamheidsrisico’s gebaseerd op gelijkaardige methodes, met bepaalde verschillen naargelang het type fonds. De bevoorrechte partners van Belfius AM, zoals Candriam, gebruiken hun eigen ESG-evaluatietools, controverseanalyses en opvolging van de belangrijkste negatieve effecten. Op die manier is er een aanpak op maat van elk type fonds mogelijk. Al deze methodes zijn erop gericht de drie soorten ESG-risico’s te beperken.

Opvolging van duurzaamheidsrisico’s

De opvolging van duurzaamheidsrisico’s gebeurt op dezelfde manier als voor andere financiële risico’s, door de risicobeheerfunctie (Risk Management) die handelt als tweede verdedigingslijn. Deze functie gebruikt vooral de interne tool ‘Dimension’ om de naleving van de limieten gekoppeld aan duurzaamheidsrisico’s te controleren, via controles die na de verrichtingen worden uitgevoerd.

Voor de actief beheerde fondsen waarvan het beheer gedelegeerd wordt, vooral de ‘Feeder’-fondsen, worden bepaalde controles buiten het beheersysteem van Belfius AM uitgevoerd.

De resultaten van deze controles worden voorgesteld op het Responsable Investment Committee.

¹ VERORDENING (EU) 2019/2088 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD Van 27 november 2019 betreffende informatieverschaffing over duurzaamheid in de financiëledienstensector.