1. Home
  2. Sleutelmomenten
  3. Successie
  4. Bij overlijden van een naaste
  5. Administratie
  6. Weken erna

Financiële problemen oplossen

Man calculating

Naarmate de weken vorderen, verzacht de schok, wordt de pijn minder scherp ... Geef uzelf als langstlevende echtgenoot of naaste verwante 6 maanden de tijd om bepaalde financiële zaken te regelen zoals financiële hulp zoeken, het overlevingspensioen regelen, de aangifte van de nalatenschap en de belastingsaangifte, en om u financieel te reorganiseren.

Geniet financiële steun

Als weduwe/weduwnaar of wees hebt u misschien af te rekenen met een groot inkomensverlies. Om die moeilijke en plotse situatie het hoofd te bieden, hebt u in bepaalde gevallen recht op een overlevingspensioen of -rente. Ook andere instanties kunnen u financieel een handje toesteken.

De Rijksdienst voor Pensioenen en de betalingsinstellingen van diverse uitkeringen

De te vervullen formaliteiten verschillen naargelang de overledene gepensioneerd was of nog werkte en in de privé- of overheidssector actief was.

Als de overledene:
  • gepensioneerde loontrekkende of zelfstandige was: de gemeente van zijn woonplaats deelt het overlijden automatisch mee aan de bevoegde diensten
  • nog actief was als loontrekkende of zelfstandige: deel het overlijden mee aan de betalingsinstelling (werkloosheidskas, ziekenfonds, OCMW enz.)

Overlevingspensioen

Als langstlevende echtgenoot hebt u recht op een overlevingspensioen als u minstens 45 jaar bent en minstens één jaar lang met de overledene gehuwd was. Als die voorwaarden niet vervuld zijn, hebt u eventueel recht op een tijdelijk pensioen gedurende twaalf maanden.

Als uw echtgenoot:

  • gepensioneerde loontrekkende of zelfstandige was: dan zal de bevoegde pensioendienst automatisch onderzoeken of u recht hebt op een overlevingspensioen
  • nog actief was als loontrekkende of zelfstandige: dien een aanvraag in bij uw gemeentebestuur
  • ambtenaar of gepensioneerd ambtenaar was: richt u tot de Pensioendienst voor de Overheidssector of tot de overheidsdienst waar uw echtgenoot werkte
Goed om te weten
Als u een beroepsactiviteit uitoefent:
  • breng de Pensioendienst daarvan op de hoogte
  • om van een overlevingspensioen te genieten, mag u een bepaalde inkomstengrens niet overschrijden
Als u al een vervangingsinkomen geniet (ziekte, werkloosheid ...):
  • u ontvangt het overlevingspensioen gedurende twaalf maanden (niet-verlengbaar)

Ziekenfonds

Naargelang de verzekering die de overledene is aangegaan, stort het ziekenfonds een overlijdensuitkering en/of neemt het een deel van de begrafeniskosten ten laste.

Als de overledene:
  • loontrekkende was: remettez overhandig de SIS-kaart van de overledene, het uittreksel uit de overlijdensakte en de facturen voor de begrafenis
  • zelfstandige was: het ziekenfonds verstrekt alleen een tegemoetkoming als hij daarvoor speciaal verzekerd was
Goed om te weten
Als u gehuwd was:
  • het ziekenfonds past uw statuut van verzekerde onmiddellijk aan naar weduwe/weduwnaar of alleenstaande
  • de nieuwe gegevens bevinden zich op uw SIS-kaart
  • u hebt misschien recht op een verhoogde tegemoetkoming voor bepaalde gezondheidszorgen

Kas voor kinderbijslag

De kinderbijslag voor een wees is hoger dan die voor een kind van wie een of beide ouders nog leven.

Als de overledene:
  • loontrekkende was: de kas voor kinderbijslag doet automatisch het nodige
  • ambtenaar was: richt u tot de RKW
  • ambtenaar van het gemeentebestuur of het OCMW was: richt u tot de RSZPPO
  • zelfstandige was: richt u tot de RSVZ

Sociale dienstverlening

Ingeval de overledene steun of voordelen genoot van bepaalde sociale diensten (OCMW, thuiszorgdiensten ...) brengt u elke dienst van het overlijden op de hoogte.

Vakbond

Als de overledene bij een vakbond was aangesloten: meld het overlijden aan zijn vakbond, die in bepaalde gevallen een vergoeding uitkeert.

Reorganiseer uzelf financieel

Zelfs met een inkomen minder moet u de studies van de kinderen, het onderhoud van het huis, de facturen ... blijven betalen. Het is raadzaam uw budget snel opnieuw in te schatten en een raming te maken van uw inkomsten en uitgaven. Neem contact op met uw Belfius-kantoor, zodra u zich er klaar voor voelt. We zullen u helpen om de juiste beslissingen te nemen, rekening houdend met uw nieuwe financiële situatie.

Gemeenschappelijke rekeningen en betaalmiddelen

Zodra de banktegoeden vrijgegeven worden, hebt u opnieuw toegang tot uw rekeningen en betaalmiddelen.
  • Uw Belfius-kantoor verricht de nodige administratieve aanpassingen.
  • U maakt de domiciliëringen en doorlopende opdrachten (opnieuw) aan via Belfius  Direct Net of in het kantoor.
  • Als u het vruchtgebruik hebt geërfd en uw kinderen de blote eigendom, kan u u samen met uw kinderen een rekening "vruchtgebruik/blote eigendom" openen.

Betaling van de successierechten

Als u problemen hebt om de successierechten te betalen, kunt u desgevallend effecten verkopen of een krediet aangaan om te vermijden dat u een onroerend goed moet verkopen.

Beleggingen

Als u grote bedragen erft, denk er dan aan om uw salaris of pensioen aan te vullen met de opbrengst van nieuwe beleggingen.

De woning en het onroerend vermogen

  • Als u gehuwd was: la de wet beschermt u en garandeert u het vruchtgebruik van de gezinswoning (tenzij in enkele zeldzame gevallen).
  • Als u wettelijk samenwonend bent: de wet beschermt u en garandeert u het vruchtgebruik van de gezinswoning, tenzij de overledene u bv. bij testament heeft onterfd.

Goed om te weten
In geen geval kunnen de blote eigenaars u verplichten tot de verkoop van de gezinswoning waarvan u vruchtgebruiker bent.

Handel de laatste administratieve formaliteiten af

U bent bijna uit de zorgen ... Er blijven nog maar enkele formaliteiten over: bij de verzekeringsmaatschappijen en de Dienst Inschrijving Voertuigen, als de overledene een voertuig had.

Verzekeringsmaatschappijen

Neem contact op met elke verzekeringsmaatschappij. Die zullen het nodige doen om uw rechten te laten respecteren. Belfius regelt alle formaliteiten voor de door de bank gecommercialiseerde verzekeringsproducten.

  • U hebt misschien recht op een of meer uitkeringen, als de nalatenschap van de overledene of nabestaanden begunstigden waren van bepaalde verzekeringen op het ogenblik van overlijden. Het kan gaan om een levens-, overlijdens-, ongevallenverzekering enz.
  • Sommige polissen moeten misschien aangepast worden (bijvoorbeeld die van de brandverzekering) en andere worden stopgezet (bijvoorbeeld die van de autoverzekering).
Goed om te weten
  • Sommige polissen worden automatisch beëindigd bij overlijden van de verzekerde.
  • De ten onrechte betaalde premies worden desgevallend teruggestort in de nalatenschap of aan de erfgenamen 
  • Als de overledene het leven liet in een ongeval en hij een ongevallenverzekering had, zal de verzekeringsmaatschappij u een medisch attest vragen. De arts die het overlijden vaststelde, kan u dat bezorgen.

Dienst Inschrijving Voertuigen

Neem contact op met de DIV om te weten wat u kunt en moet doen met de nummerplaat van de wagen van de overledene.

Als u de echtgenoot, wettelijk samenwonende partner of een van de kinderen van de overledene bent:
  • de nummerplaat kan dan worden doorgegeven
  • de gemeente levert het bewijs van de verwantschapsgraad
  • de DIV beschouwt die overdracht als een gewone inschrijving
  • vermeld op het inschrijvingsdocument dat het om een overdracht gaat
Als er geen verwantschapsgraad is:
  • stuur de nummerplaat zo snel mogelijk terug naar de DIV
  • na de schrapping en vernietiging van de nummerplaat door de DIV, ontvangt u een schrappingsattest

Goed om te weten
Zolang de nummerplaat in omloop is, moet verkeersbelasting betaald worden.

Zoek de gegevens van een verzekeringsmaatschappij op

Belastingaangiftes invullen

Een overlijden heeft talrijke en complexe fiscale gevolgen en u zult zeker hulp nodig hebben van professionals (notaris, boekhouder ...).

Nalatenschapsaangifte

Als iemand overlijdt, worden zijn goederen verdeeld volgens de regels van de wettelijke erfopvolging als hij geen specifieke beschikkingen heeft getroffen, of volgens zijn uitdrukkelijke wilsbeschikking en onder voorbehoud van de rechten van de reservataire erfgenamen.

  • Als erfgenaam van iemand die zijn gebruikelijke woonplaats in België had op het ogenblik van overlijden: u moet doorgaans binnen vier maanden (vanaf 01/08/2012) na het openvallen van de nalatenschap een nalatenschapsaangifte indienen wanneer de persoon overleden is in België (termijn die kan verlengd worden als de overledene in het buitenland is gestorven).
  • Als erfgenaam van iemand die zijn gebruikelijke woonplaats buiten België had op het ogenblik van zijn overlijden: u moet doorgaans een "aangifte van overgang bij overlijden" indienen als de overledene een of meer onroerende goederen in België nalaat. De indieningstermijn is dezelfde als voor een nalatenschapsaangifte.
Goed om te weten
Als erfgenaam kunt u:
  • een nalatenschap aanvaarden: u moet dan meestal de eventuele schulden van de nalatenschap betalen in verhouding tot uw erfdeel.
  • een nalatenschap aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. 
  • de nalatenschap verwerpen: u deelt uw weigering mee aan de griffie van de rechtbank van eerste aanleg van de laatste woonplaats van de overledene.

Belastingaangifte

Desgevallend moet u nog een belastingaangifte indienen met betrekking tot de inkomsten van de overledene.

Als een betaling verschuldigd is:

  • Door de overledene: dan wordt ze,al dan niet gedeeltelijk, als schuld van de nalatenschap beschouwd
  • Door de staat: dan wordt ze bij het actief de nalatenschap gevoegd

Goed om te weten
U hebt vijf maanden langer tijd om die formaliteit te vervullen als het overlijden plaatsvond vóór de gebruikelijke datum voor de indiening van de belastingaangifte.

Wist u dat?

U bent nooit verplicht om een nalatenschap te aanvaarden. Soms hebt u er belang bij ze te verwerpen.

Hoeveel zullen uw erfgenamen moeten betalen?

Het tarief van de successierechten verschilt van gewest tot gewest.