Europa streeft naar meer digitale autonomie

Technologische onafhankelijkheid stond jarenlang niet hoog op de Europese agenda. De wereldwijde toeleveringsketens leken efficiënt, Amerikaanse en Aziatische techgiganten betrouwbare partners, en Europa’s sterke regelgeving een voldoende troef. Maar een tekort aan halfgeleiders tijden de covid-crisis en handelsbeperkingen of exportcontroles toonden het duidelijk aan: technologie is niet zomaar een economische factor, ook een machtsinstrument. De Europese reactie bleef niet uit.

In 2022 werd een strategisch kader goedgekeurd om de technologische transformatie te versnellen en de digitale soevereiniteit van het continent te waarborgen. Het "Beleidsprogramma voor het digitale decennium 2030" omvat concrete doelstellingen op het vlak van:

• digitale vaardigheden voor burgers en bedrijven;
• veilige en betrouwbare infrastructuur en
• digitalisering van het bedrijfsleven en overheidsdiensten

Om deze doelen te realiseren, bundelt Europa financiering uit verschillende bronnen, goed voor een totaalbedrag van 250 tot 300 miljard euro aan gerichte digitale investeringen. Een cruciale stap om Europa klaar te stomen voor de toekomst.¹

Europa op weg naar 20% van de wereldwijde chipproductie

Europa’s relatie met halfgeleiders of chips is paradoxaal. Nederland is de thuisbasis van ASML, het enige bedrijf ter wereld dat geavanceerde machines maakt nodig voor de productie van de meest geavanceerde chips. Toch produceert Europa minder dan 10% van alle chips wereldwijd² – en al helemaal geen hightech-chips (kleiner dan 10 nanometer) die cruciaal zijn voor artificiële intelligentie, datacenters of supercomputing.

Grafiek: Marktaandelen productie halfgeleiders in 2025

Bron: Candriam – World Fab Forecast, published by SEMI

Europa ontwerpt en maakt het mogelijk, maar produceert niet op grote schaal. Waarom dat een probleem is: wie de productiefabrieken bezit, kan bepalen wie eerst chips krijgt en wie wacht. In 2021 verlegden Taiwanese chipfabrikanten hun productiecapaciteit naar consumentenelektronica en kwamen Europese autofabrieken stil te liggen. Bij een volgend tekort dreigt Europa opnieuw achteraan in de rij te staan – tenzij het zelf meer chips gaat produceren.

Daarom heeft de EU met de "European Chips Act" (september 2023) een ambitieus doel gesteld. Het omvat:

• een wettelijk kader om investeringen te vergemakkelijken
• soepelere regels voor staatssteun aan grote chipfabrieken
• 43 miljard euro aan publieke en private financiering om het ontwerpen, testen en produceren van (micro)chips in Europa een boost te geven

Tegen 2030 moet Europa 20% van de wereldwijde chipproductie voor haar rekening nemen.

200 miljard euro om de AI-kloof te dichten

AI is geen gewoon product. Het is infrastructuur waarop industrieën, overheden en instellingen steeds meer zullen vertrouwen voor besluitvorming, middelenverdeling en informatieverwerking.

Vandaag zijn Europese bedrijven op softwaregebied bijna volledig afhankelijk van in de VS ontwikkelde basismodellen, cloudplatforms en AI-tools. Bovendien vallen modellen die via Amerikaanse cloudinfrastructuur worden gebruikt, onder Amerikaanse wetgeving – ongeacht waar de gebruiker zich bevindt.

Om die technologische afhankelijkheid te verminderen, wil het AI Continent Actieplan (goedgekeurd in april 2025) 200 miljard euro aan publieke en private investeringen mobiliseren. Het hoofddoel is om Europese industrie, onderzoek en talent in te zetten om een concurrerend en soeverein AI-ecosysteem te bouwen, gebaseerd op democratische waarden. Het plan voorziet onder meer in: overheidsfinanciering voor de ontwikkeling van high-performance computing-netwerken in Europa en de bouw van grootschalige productiecapaciteit voor AI-rekenkracht (minstens 19 AI-fabrieken en 5 AI-gigafactories³).

Tegelijkertijd pakt de Cloud and AI Development Act⁴ de infrastructuurlacunes aan die in het actieplan worden benoemd. Met als doel

• private investeringen in commerciële cloud- en datacenters te stimuleren en te reguleren;
• datacentercapaciteit van Europa in 5 tot 7 jaar te verdrievoudigen, met focus op groene, energie-efficiënte faciliteiten en
• strenge veiligheidseisen vast te stellen voor kritieke cloudtoepassingen (zoals defensie en gezondheidszorg).

Cybersecurity:  cruciale pijler van nationale weerbaarheid

Met een exponentiële groei van cyberaanvallen op kritieke infrastructuur (ransomware-aanvallen op Europese organisaties stegen met 81% in 2024⁵) is de markt voor veilige IT-systemen, versleutelde communicatie en AI-gestuurde dreigingsdetectie in opkomst. Als reactie op deze toenemende dreiging heeft de EU drie cyberbeveiligingswetten aangenomen, die bedoeld zijn om in alle lidstaten een hoog, uniform niveau van cyberweerbaarheid te creëren.

Investeringsmogelijkheden?

De weg naar Europese technologische autonomie is nog lang, maar voor het eerst is er een duidelijke toezegging van de EU om de meest kritieke afhankelijkheden te verminderen en de controle over digitale infrastructuur en strategische gegevens terug te krijgen. Bij Belfius en Candriam waarderen we deze nieuwe ambitie en zijn we ervan overtuigd dat het potentieel interessante beleggingskansen met zich meebrengt.

Bron: Candriam

¹ Bron: Candriam + Commission Publishes State of the Digital Decade 2025 Report

² Bron: European Chips Act | Shaping Europe’s digital future

³ Dergelijke grootschalige sites, die voldoende rekenkracht bundelen om de volgende generatie AI-modellen mee mogelijk te maken.

⁴ De cloud and AI development Act werd op 3 juni 2026 door de Europese Commissie aangenomen. Het voorstel ligt nu bij het Europees Parlement voor goedkeuring.

⁵ Bron: Candriam

Dit document, opgesteld en verspreid door Belfius Bank, weerspiegelt de visie van Belfius Bank op de financiële markten. Het bevat geen gepersonaliseerd beleggingsadvies of -aanbevelingen, noch onafhankelijk onderzoek op beleggingsgebied. De vermelde cijfers geven de situatie op een bepaald moment weer en kunnen veranderen.

Als u gepersonaliseerd beleggingsadvies wil, kan u daarvoor terecht bij uw financieel adviseur. Die bekijkt graag met u welke gevolgen deze visie mogelijk heeft voor uw persoonlijke beleggingsportefeuille.

De vermelde ondernemingen dienen enkel ter illustratie en vormen geen aankoopaanbeveling.