Marc Raisière (CEO Belfius) wil dat we lessen trekken uit de coronacrisis

Interview door Patrick Claerhout, verschenen in Trends op 7 januari 2021.

Deel deze pagina:  

‘De samenleving heeft na corona behoefte aan een positief verhaal’, vindt Marc Raisière, CEO van bank-verzekeraar Belfius. Hij droomt ervan dat politici, bedrijfsleiders en pers samen aan hetzelfde zeel trekken om een toekomstperspectief te bieden. "Een relanceplan zal maar lukken als iedereen meewerkt".

Marc Raisière (57) houdt aan het coronajaar 2020 een dubbel gevoel over. "Ik maakte me zorgen over onze klanten, de economie, de ondernemers". Tegelijk was het voor Belfius een prima jaar, zegt de CEO van de bank met enige schroom: "Onze commerciële activiteit draaide voortreffelijk. Het businessmodel van Belfius heeft deze stresstest goed doorstaan, en met onze digitale kanalen hebben we dankzij de epidemie vijf jaar gewonnen."

Hij wil nu vooral vooruit kijken en hoopt dat er lessen getrokken worden uit deze crisis. Raisière pleit voor belangrijke infrastructuurinvesteringen, een grotere rol voor de eurozone en een radicale vermindering van cash geld : "Cash is het betaalmiddel van de zwarte economie. Als we dat geld in de reële economie kunnen brengen, creëren we een veel groter investeringspotentieel."

TRENDS. Hoe heeft dit coronajaar u persoonlijk beïnvloed?

MARC RAISIERE. "Ik maak meer het onderscheid tussen wat écht belangrijk is, en wat futiel of oppervlakkig is. En ik hoop dat meer mensen dat doen. Ik denk dat we ons bewuster geworden zijn van wat onze vrijheid voor ons betekent. Dat besef was verloren gegaan. Ik geniet nu meer van het leven dan vroeger, omdat ik bewuster leef. Als ik opnieuw op restaurant kan, zal ik daarvan genieten omdat ik me bewust ben welke chance ik heb. Terwijl ik een jaar geleden een aantal etentjes als een verplichting ervaarde. Hetzelfde geldt voor reizen of het vliegtuig nemen."

Is uw maatschappelijke kijk op bepaalde zaken veranderd?

RAISIERE. "Deze crisis heeft de relevantie van bepaalde beroepen in de verf gezet. Verpleegsters, zorgverstrekkers, leraars, vuilnismannen, … ze verdienen meer waardering. Wat zeggen we doorgaans over leraars? Dat ze te veel vakantie hebben en te veel betaald worden. De realiteit is dat een leraar in het begin van zijn carrière onvoldoende verdient om een normaal leven te leiden. Nu de kinderen weken thuis zaten, beseffen veel ouders wat het betekent om leraar te zijn.

"Bepaalde zaken zitten verkeerd, zoals de financiering van de ziekenhuizen. Zij worden aangemoedigd om medische ingrepen en onderzoeken uit te voeren, meer dan noodzakelijk. Daardoor is wat bepaalde dokters en specialisten verdienen niet in verhouding tot wat bijvoorbeeld verpleegsters verdienen. Ik vind dat we dergelijke zaken grondig moeten herbekijken. Een Belg betaalt veel belastingen; de herverdeling van de middelen moet beter."

Wanneer besefte u: dit is ernstig?

RAISIERE. "Toen we onze geplande vakantie eind februari op de Canarische Eilanden moesten annuleren. Er ging een hotel dicht en alle vakantiegangers werden in quarantaine geplaatst. Ik heb toen tegen mijn vrouw Veronique gezegd: dat risico kan ik niet lopen. Begin maart startte een grote roadshow waarbij we het land zouden rond trekken om de nieuwe digitale strategie van Belfius toe te lichten aan medewerkers en klanten. Na drie avonden ging het land in lockdown en hebben we alles moeten afblazen."

Hoe ervaarde u die eerste lockdown?

RAISIERE. "Dat was een echte stresstest voor de bank. De economie kwam bijna tot stilstand, de financiële markten reageerden paniekerig. Ik had altijd beweerd dat Belfius in een goede gezondheid verkeerde. In maart en april werden we verplicht alles tegen het licht te houden. Die oefening bevestigde dat de bank robuust is. Daardoor zat ik in die periode met gemengde gevoelens. Ik was enerzijds bezorgd over de economie, de klanten, de ondernemingen… Anderzijds was er de voldoening dat we de voorbije jaren de juiste beslissingen genomen hebben. Dat we van Belfius een schone boîte gemaakt hebben."

Wat zijn de fundamenten van die robuustheid?

RAISIERE. "Ten eerste: sterke kapitaal- en liquiditeitsbuffers. Die laten de bank toe haar maatschappelijke rol als smeerolie van de economie te vervullen, en geven de klanten vertrouwen. Ze drukken onze rendabiliteit, mais je m’en fous. Bij financiële analisten en sommige concurrenten is er nog altijd de obsessie van een rendement op eigen vermogen dat hoger dan 10 procent moet zijn. Dat is pure waanzin op een moment dat de rente historisch laag en zelfs negatief is. Belfius neemt genoegen met 8 procent."

"Ten tweede: een sterke bedrijfscultuur. Iedereen heeft daar de mond van vol, maar Belfius heeft echt een cultuur van transparantie, authenticiteit, engagement, eerlijkheid en entrepreneurschap gecreëerd. Dat is in deze tijden superbelangrijk gebleken. Als je je mensen respecteert en goed behandelt, dan kun je als onderneming veel vragen en krijg je veel gedaan."

Positief was ook dat de corona-epidemie de acceptatie van digitaal bankieren bij de klanten versnelde?

RAISIERE. "Ik schat dat we vijf jaar gewonnen hebben. De klanten ontdekten dat ze quasi alles kunnen met onze app. Dat leverde nieuwe klanten op, omdat onze app beter is dan die van bepaalde andere banken. Daarnaast is ook de deal met Proximus voor de creatie van een digitale neobank in een stroomversnelling gekomen. (lacht) Er vielen een pak dinertjes en overbodige verplaatsingen in mijn agenda weg, met als gevolg dat we sneller tot een akkoord gekomen zijn met Proximus."

"De concrete realisatie van het project loopt dan weer trager dan gepland. We mikken nu op een lancering van Banx in het begin van het tweede semester van 2021, terwijl dat oorspronkelijk in april voorzien was. Alles wat met innovatie te maken heeft, loopt wat moeilijker. Dat komt omdat er geen fysieke brainstorm of samenwerking mogelijk is."

Belfius schakelde heel snel over op telewerk, en wil dat de volgende jaren blijven doen. Waarom?

RAISIERE. "Telewerk maakt mensen gelukkiger. We onderhandelen met de vakbonden om twee tot drie dagen telewerk per week structureel vast te leggen in de arbeidsovereenkomst. Voor 85 procent van onze medewerkers maakt dat het leven aangenamer: geen files meer, een hogere efficiëntie… Ik heb deze morgen drie skype meetings thuis gevolgd, en ben daarna om 11u rustig naar hier gereden. Ik woon op 7 kilometer van de Belfius-toren. Op het spitsuur en in een land in lockdown doe ik daar 35 minuten over. Dankzij de flexibiliteit van thuiswerk deze middag amper 8 minuten. Maar kun je je indenken hoe lang ik in de auto zit als er geen lockdown meer is en we allemaal terug onze oude gewoontes opnemen?"

Nochtans klaagt werkgeversfederatie Voka dat de productiviteit als gevolg van telewerk lager zou liggen?

RAISIERE. "Je moet een onderscheid maken tussen de mentale vermoeidheid die weegt op de mensen, en het telewerken. Veel werknemers zitten op hun tandvlees en het is logisch dat de productiviteit daaronder lijdt. Maar het telewerk zelf heeft ontegensprekelijk een positieve impact op de efficiëntie. Het zou verkeerd zijn als werkgevers een ander signaal geven. Misschien moeten ze meer aandacht besteden aan het psychisch welzijn van hun medewerkers als gevolg van de covid-epidemie? Werken is iets anders dan je brood verdienen. Je moet betekenis geven aan wat mensen doen." Neemt de overheid de juiste beslissingen in deze crisis?

RASIERE. "Er is vandaag wellicht geen moeilijker beroep dan dat van politicus. Ik heb gemerkt hoe moeilijk het was om alles te organiseren voor tienduizend medewerkers van Belfius. Hoe moeilijk moet het dan niet zijn voor 11 miljoen mensen? Ik zeg niet dat België het perfect aangepakt heeft, maar vergelijk ons met de VS, het UK, Spanje, Italië en zelfs Frankrijk… Zo slecht hebben we het toch niet gedaan?

"De overheid heeft ook meteen steun gegeven aan de gezinnen en de bedrijven. En het resultaat is er: de economische terugval is minder groot dan initieel gevreesd. Daar zie ik drie redenen voor. De politiek heeft een goede job gedaan. De centrale banken hebben hun rol gespeeld. En de banken hebben hun verantwoordelijkheid genomen door de kredietkraan open te houden."

En toch was er veel kritiek op de politici?

RAISIERE. "De kritiek was niet meer normaal. Het gevolg is dat ik geen televisie meer kijk. De pers focuste elke dag opnieuw op wat minder goed was. Staat iemand stil bij de invloed die deze negatieve berichtenstroom heeft op het moreel van de bevolking? Het is goed het woord te geven aan experten, maar moet je elke dag op zoek gaan naar de expert met een afwijkende mening? Het gevolg is dat je een kakafonie van meningen en opinies krijgt, en een chaos in de geest van de mensen. Ik heb de macro-economen van Belfius gevraagd om terughoudend te zijn en niet elke dag commentaar te geven. Je moet afstand kunnen nemen."

"Bovendien leven we in een democratie. Ik heb als burger politici verkozen om beslissingen te nemen, niet virologen. Mijnheer Van Ranst en de andere virologen zijn ongetwijfeld zeer intelligent, maar zij zijn niet verkozen."

Was er toch geen gebrek aan leadership?

RAISIERE. "Ik denk niet dat Marc Raisière het beter zou gedaan hebben dan onze premiers Wilmès en De Croo. Je moet je maar eens in hun situatie verplaatsen, met druk van alle kanten. We leren elke dag bij over het virus, en dat leidt tot nieuwe beslissingen. Dat leerproces is veel belangrijker dan de vraag of het nu allemaal de schuld van deze of gene politicus is. Daar kwam het in de media veelal op neer.

"En natuurlijk is crisisbeheer een zaak van leadership. Sinds Frank Vandenbroucke federaal minister van volksgezondheid is, spreekt niemand nog van die zeven andere ministers. Alexander De Croo en Frank Vandenbroucke hebben de touwtjes in handen. En niet alle beslissingen die ze nemen zijn even eerlijk voor iedereen. Dat kan zo zijn, maar het is zo. Dit zijn nu eenmaal uitzonderlijke tijden."

Er was, alweer, een tekort schieten van Europa?

RASIERE. "Europa moet zijn governance dringend herzien. De samenwerking tussen de landen moet beter. Het kan niet zijn dat Nederland zijn winkels openhoudt en België die sluit, of vice versa. Europa moet met een meerderheid kunnen beslissen en niet met unanimiteit, anders geraken we niet vooruit. En als dat niet kan met 27 landen, dan moeten we kijken of de landen met een gemeenschappelijke munt niet beter een nieuwe unie binnen de EU vormen. De euro is een sterk bindmiddel, de eurozone bestaat, start daarmee, het beslissingsproces zal veel efficiënter zijn."

Landen als Polen en Hongarije slaagden er zelfs bijna in om het Europese herstelplan op de helling te zetten?

RAISIERE. "Eerlijk: ik was gechoqueerd door hun houding. Europa heeft zijn waarden, net als een onderneming zijn bedrijfscultuur heeft. Wie die basiswaarden niet deelt, heeft geen plaats aan de tafel. Ik hoop dat Europa zich bezint want we hebben nood aan daadkracht. We kunnen veel leren van internationale digitale platformen zoals Facebook en Google, maar we moeten opletten dat we niet alles uit handen geven. Er is een strijd bezig om data, en we moeten die data in Europa houden." 

Waarop alludeert u?  

RAISIERE. "De grote Amerikaanse technologiebedrijven maken misbruik van hun dominante positie. Als we hen toelaten de rol van financiële tussenpersoon op te nemen, schieten we in onze eigen voet. De manier waarop Apple de Europese banken verplicht Apple Pay aan te bieden, is gewoon schandalig. Ik was tegen, maar je kunt niet anders. Zo niet is er een risico dat ze de Belfius-app uit de Apple store gooien. Daar moet Europa paal en perk aan stellen. Idem dito voor Google. Privacy bij Google, dat is toch niet ernstig meer? Europa moet de Europeanen en hun data in bescherming nemen. En daar zijn commissarissen als Vestager en Breton zich van bewust. Maar stel dat het twee jaar duurt voor zij maatregelen kunnen nemen omdat één land niet akkoord is… Dat kunnen we ons niet meer veroorloven." 

Hoe kunnen we het in 2021 beter doen? 

RAISIERE. "De samenleving heeft nood aan een positief verhaal. Daarom was ik aangenaam verrast door het initiatief van premier De Croo: we zijn elf miljoen Belgen. Op die manier kun je een teamspirit creëren. Ik droom ervan dat politici, bedrijfsleiders en pers samen aan hetzelfde zeel trekken om een toekomstperspectief te bieden. Een relanceplan zal maar lukken als iedereen meewerkt." 

Heeft België wel nood aan een relanceplan?

RAISIERE. "Ik ben ervan overtuigd dat meer dan 80 procent van de Vlaamse kmo’s de crisis zullen overleven. Ze zijn ongelooflijk weerbaar en flexibel. Maar wie gaat investeren in de energietransitie, in infrastructuur, in ziekenhuizen, in de renovatie van gebouwen? We moeten de stap zetten naar een groenere, betere, duurzame, digitale economie. Europa stelt daarvoor middelen ter beschikking via zijn Green Deal, maar er is meer mogelijk als private en publieke sector nauw samenwerken." 

Moet er federaal of regionaal geïnvesteerd worden?

RAISIERE. "De behoeftes zijn identiek in Vlaanderen, Brussel en Wallonië. Het telewerken zal ervoor zorgen dat de stadscentra van grote steden als Brussel, Antwerpen en Luik commercieel minder aantrekkelijk worden. Laat ons eerlijk zijn: als Belfius telewerk veralgemeent, staat hier binnenkort de helft van de toren leeg. Dat is dagelijks 2000 man minder op de werkvloer. Bovendien beslist een stad als Brussel om een heffing op autoverkeer in te voeren zonder dat er een alternatieve infrastructuur voorhanden is. De lokale kleinhandelaar zal het erg moeilijk krijgen. Daarom zijn investeringen in infrastructuurwerken van groot belang."

Wat als corona volgend jaar niet opgelost geraakt? Bereidt u zich daarop voor?

RAISIERE. "Ik ga ervan uit dat er een derde golf komt. Het zal een tijdje duren voor de vaccins zijn toegediend. Is vrees dat het nog tot juni moeilijk zal zijn. Maar onderliggend is ons gedrag compleet aan het veranderen. We kopen online, of lokaler. Liever in een buurtwinkel dan in een drukke shopping mall. We zullen ook minder het vliegtuig blijven nemen, wat een goede zaak is voor het milieu. Willen we nog maatschappijen als Ryanair, die verantwoordelijk zijn voor een grote koolstofemissie, de sociale zekerheid niet respecteren en nauwelijks belastingen betalen? Dragen zij voldoende bij tot de samenleving in verhouding tot de vervuiling die ze veroorzaken? Als we lokale producten kopen, zal ook het cargovervoer afnemen. Waarom zou er elke dag een lading verse kiwi’s in de winkel moeten liggen als er ook groenten en fruit uit eigen land zijn? Ik hoop dat meer consumenten zich die vraag gaan stellen."

Vreest u geen toevloed van faillissementen in 2021, eenmaal het bankenplan en andere steunmechanismen stop gezet worden?

RAISIERE. "De economische impact van de tweede lockdown was al minder erg dan de eerste. Als er een derde komt, zal het weer anders zijn. En natuurlijk zullen er faillissementen zijn. Maar hadden we niet te veel cafés en restaurants in België? Waren ze allemaal rendabel of overleefden ze op zwart geld? Ik besef dat dit heel cru klinkt. Maar een economie kan af en toe baat hebben bij een sanering. De zombiebedrijven (bedrijven waarvan het vermogen niet volstaat om de schulden te vereffenen, nvdr) zullen eruit gaan. Is dat erg? Voor de betrokkenen zeker. Maar niet voor de economie. Er zullen andere bedrijven gecreëerd worden. Nieuwe types van business zullen ontstaan."

 



BIO MARC RAISIERE

  • 1963: Geboren in Namen.
  • 1987: Master in de wiskunde en in de actuariële wetenschappen aan de UCL – Brussel.
  • 1996: Technisch en operationeel directeur Fortis AG.
  • 1999: Lid van het uitvoerend comité van AXA Belgium en lid van het directiecomité van AXA Bank Belgium.
  • 2006: Directeur marketing en distributie AXA Group – Parijs.
  • 2009: Lid van het uitvoerend comité van AXA France.
  • 2012: CEO van Belfius Insurance.
  • Sinds 2014: CEO van Belfius Bank.
Deel deze pagina: