Vanaf eind juli worden de economische rapporten van het voorbije kwartaal opgemaakt. Zo ook in België. Dat onze economie een forse dreun kreeg, zal niemand verbazen. Op 24 augustus legden we onze hoofdeconoom Veronique Goossens enkele cijfers voor en hadden we met haar een gesprek over de toekomst van ons land, en de uitdagingen die daarmee gepaard gaan.


De gevolgen van de lockdown zijn ongezien… Volgens Eurostat kromp de Belgische economie in het 2e kwartaal met 14,4% ten opzichte van een jaar eerder. Had u dit cijfer verwacht? Welke sectoren zijn het meest getroffen?


Het cijfer is iets beter dan verwacht, maar blijft natuurlijk catastrofaal. Het is een 1e raming en kan dus nog herzien worden.

Op 18 maart ging ons land quasi volledig op slot, tot midden mei. Alle sectoren – industrie, bouw en diensten – kregen even rake klappen. Door de aard van de crisis zal het niemand verbazen dat de dienstensector enorme verschillen verbergt. Volgens de laatste enquête (de cijfers 18 augustus) van de Economic Research Management Group onder leiding van de Nationale Bank ligt de omzet van de sector "events en recreatie" nog altijd ruim 80 procent lager dan voor de Covid-19-crisis. Bij de horeca realiseren ze deze zomer een omzet die meer dan 40 procent lager ligt. De voedingswinkels, die allemaal openbleven, en de financiële sector werden veel minder getroffen.


Hoe doen we het in vergelijking met onze buurlanden?


De cijfers zijn vergelijkbaar. In Duitsland was de klap iets minder groot: daar bedroeg de economische neergang 11,3% in het 2e kwartaal, ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. In Frankrijk kromp de economie dan weer met 18,9%. De cijfers voor Nederland iets beter (een terugval van 9,3% op jaarbasis), omdat de winkels er open bleven. Of dit op de lange termijn de juiste strategie is, zal de toekomst moeten uitwijzen.


Er is veel discussie over een lockdown, omdat die de economie te zwaar aantast.


Een lockdown kost enorm veel geld, maar het onderzoek van 2 Chicago-economen geeft aan dat de kost van een strikte lockdown relatief beperkt blijft ten opzichte van de totale economische klap die Covid-19 met zich meebrengt. Zo stelden de Amerikaanse economen vast dat het aantal verplaatsingen al begon te dalen vooraleer de lockdowns van kracht werden, en dat er een duidelijke samenhang is met het aantal gerapporteerde Covid-19-gevallen. Met of zonder lockdown: de consument past hoe dan ook zijn gedrag aan. Hij wordt voorzichtiger uit angst om besmet te raken of om zijn baan te verliezen.

Met een strikte lockdown kunnen we het virus sneller onder controle krijgen. Dat bewijzen zowel China als Nieuw-Zeeland. Nemen we weinig maatregelen, dan zal het virus veel langer ronddwalen, wat leidt tot een langere periode van onzekerheid. En daardoor kan de economische schade nog groter worden. Uit angst zullen de consumenten nog langer thuisblijven en hun aankopen uitstellen.

Zal een 2e lockdown niet lijden tot een golf aan faillissementen?


Een 2e lockdown zal ons economisch weefsel nog zwaarder aantasten en bovendien zal het dan langer duren om weer te herstellen. Volgens de virologen kunnen we het tij nog keren als we ons met z’n allen strikt aan de maatregelen houden. We zullen ermee moeten leven dat het virus nog een tijd onder ons blijft en mogelijk nooit echt overwonnen wordt, zolang er geen vaccin wereldwijd beschikbaar is.

Onze economie is nu tijdelijk onder een stolp geplaatst. Met het systeem van tijdelijke werkloosheid, hinderpremies en de mogelijkheid tot uitstel van kredietaflossingen worden de economische effecten van Covid-19 verzacht. Op een bepaald moment moet de stolp er terug af en dan zullen heel wat bedrijven verder in liquiditeits- en solvabiliteitsproblemen komen. Al moet wel gezegd dat er in de zwaar getroffen horeca en detailhandel heel wat ondernemingen waren die voordien al met deze problemen kampten. In de vrijetijdssector staat bij velen nu al het water aan de lippen. Belfius Research vreest dat er tegen eind 2021 in België 146.000 jobs verloren kunnen gaan. En dat het wellicht tot eind 2025 duurt vooraleer we opnieuw een werkloosheidsgraad van vóór de pandemie zullen bereiken.


Niet echt hoopgevend. Hoe raken we hieruit?


Economische groei en vertrouwen zijn de enige remedie. België heeft bovendien dringend een volwaardige regering nodig. Die zal volgens de jongste analyse van het Monitoringcomité geconfronteerd worden met een begrotingstekort van 12,3 procent van ons bruto binnenlands product (bbp). Het staat buiten kijf dat de genomen maatregelen noodzakelijk waren om onze economie overeind te houden. De schuldpositie van dit land zal evenwel evolueren naar 122,1% van ons bbp en volgend jaar nog verder oplopen. Het is belangrijk om te beseffen dat dit na de crisis niet houdbaar is.


Wat verwacht u van een nieuwe regering?


Ze zal ervoor moeten zorgen dat we concurrentieel blijven in een internationale context. In het najaar wordt er onderhandeld over de nationale loonnorm voor de komende 2 jaar. Is het nog van deze tijd om voor alle sectoren dezelfde loonnorm te hanteren? Sommige sectoren kunnen geen loonsverhoging aan; andere kampen met een tekort aan personeel. Een oud zeer is ook de flexibiliteit van onze arbeidsmarkt. Zo kan het debat over de annualisering van de arbeidstijd best terug op tafel komen. Er zijn zeker ook ‘quick-wins’ die geen geld kosten, zoals een soepel vergunningsbeleid, overheden die facturen snel betalen, minder complexe wetgeving...

Ik ben hoopvol dat we er in België uitraken. Bij het begin van de Covid-19-crisis hebben we bewezen dat we snel kunnen handelen. Het systeem van tijdelijke werkloosheid werd versoepeld, de zelfstandigen zagen de hinderpremie snel op hun rekening staan – wat bijvoorbeeld in Spanje veel langer duurde. Tot slot is het Europees herstelfonds een opsteker. België moet nu de kans grijpen om te investeren in een duurzame economie en om voluit te gaan in de digitalisering. Dat is werken aan een transitie waarin we heel wat nieuwe jobs zullen zien ontstaan. Mensen herscholen en nieuwe skills aanleren wordt dé uitdaging voor het komend decennium.


Dit document, opgesteld en verspreid door Belfius Bank, geeft de visie van Belfius Bank op de financiële markten weer. Het bevat geen gepersonaliseerd beleggingsadvies of -aanbevelingen, noch onafhankelijk onderzoek op beleggingsgebied. Als u gepersonaliseerd beleggingsadvies wil, kan u daarvoor terecht bij uw financieel adviseur. Hij bekijkt graag met u welke gevolgen deze visie mogelijk heeft voor uw persoonlijke beleggingsportefeuille. De vermelde cijfers zijn een momentopname en onderhevig aan wijzigingen.