Analyse van de vergrijzing en de link met het netto belastbaar inkomen

Meer weten


De vergrijzing zal in een eerste fase leiden tot een veroudering van de actieve bevolking, en daarna, eens die op het einde van de loopbaan komt, een grotere groep die (vervroegd) met pensioen gaat.

Toegepast op de ontvangsten uit de APB, betekent vergrijzing dat:

  • aanvankelijk de bijdrage toeneemt die de verouderende actieve bevolking levert in het netto belastbaar inkomen
  • er vervolgens op het einde van de loopbaan een switch volgt van het inkomen uit arbeid naar een lager en begrensd vervangingsinkomen zoals het vervroegd pensioen of het wettelijk pensioen

Vergrijzing komt dus neer op een snellere toename van het aantal 60-plussers in verhouding tot de beroepsbevolking van 45-54 jaar (die gezien hun leeftijd de hoogste inkomens aanleveren), wat een lagere opbrengst geeft van de gemeentelijke aanvullende personenbelasting per inwoner.

Tegen 2030 zou de demografische evolutie volgens de verhouding 60+/45-54 leiden tot een verlies van gemiddeld -14,24% aan opbrengst uit de aanvullende personenbelasting per inwoner.

Het merendeel van de gemeenten zal dus een lagere opbrengst uit de APB hebben door de negatieve impact van een grotere groep 60-plussers in hun bevolking (bij gelijkblijvende trend). Dit effect verschilt echter sterk van gemeente tot gemeente.


Vergrijzing Map1L

De 10% gemeenten die het minst vergrijzen (P10)
Niet alle gemeenten zitten in dezelfde situatie.

P10: 

De helft van de Vlaamse gemeenten in P10 (11 op 21) behoort tot clusters van zowel landelijke als verstedelijkte gemeenten, maar met een eerder laag inkomen.

Van de Waalse gemeenten in P10 zouden er 14 op 20 deel uitmaken van de cluster met een dominant bosgebied. 

De Brusselse gemeenten volgen een aparte logica: de bevolking "verjongt" maar tegelijk zijn er meer inwoners met een laag inkomen, wat weegt op hun APB-opbrengst per inwoner.

Meer weten

Op de kaart in het wit de outliers

Gemeenten met een atypische situatie zoals gemeenten die geen APB heffen, bepaalde grensgemeenten en gemeenten die geen vergrijzing kennen maar evengoed gemeenten waar het inkomen juist gunstig evolueert.